خواجه نصير الدين الطوسي

مقدمهء مصحح 28

تنسوخ نامه ايلخانى ( فارسى )

و در دربار خلافت مقام ارجمندى داشته است . وقتى كه قاهر خليفه سيده شغب مادر مقتدر را مصادره كرد و اموالش را بگرفت ابن الحباب جوهرى را كه از نزديكان و خواصش بود با شخص ديگرى بنزد سيده فرستاد تا اقرار و اعتراف او را براى نقل املاك و اموالش بشنوند « 1 » اخوان رازى بنام حسن و حسين - بيرونى در كتاب جماهر مكرر از آنها بنام « اخوان الرازيان » ياد كرده است و غياث الدين منصور در جواهرنامه خويش حسن و حسين رازى را « دو برادران » خوانده است . اخوان رازى چنان كه پيداست از مردم رى بوده و در آن هنگام كه سلطان محمود غزنوى و پسرش مسعود در رى مقام داشته‌اند بدرگاه سلطان محمود غزنوى راه يافته و به خدمت او پيوسته‌اند . بيرونى در چند موضع از كتاب جماهر از اخوان رازى مطالبى ايراد كرده است . از جمله از اخوان رازى نقل كند كه « وقتى امير محمود يمين الدولة ياقوتى به قدر دانهء انگورى را به آنها نموده است » و ديگر گويد « اخوان حسن و حسين در خزانهء امير يمين الدوله مرواريد معقد فوفلى رنگى كه داراى قاعده بوده ديده‌اند » و در جاى ديگر گفته « اخوان رازى ياقوتى را كه بيش از سى و پنج مثقال وزن داشت و سلطان محمود آن را از بتخانهء شهر ناهوره بغنيمت بدست آورده بود در خزانهء سلطان ديده بودند . اين ياقوت در بتخانه بر بالاى سر بتى زرين كه نود و پنج مثقال وزنش بود آويخته شده بود » و باز در موضع ديگر نقل كند « كه در اوقاتى كه سلطان شهيد مسعود در رى و زمين جبل بود اخوان رازى براى سلطان ياقوت سرخ مستطيلى كه بر صورت شيرى بود بهفت هزار دينار نيشابورى خريدارى كردند . » بعضى عقيده دارند كه جبل نام همين ياقوت بوده است « 2 » .

--> ( 1 ) - المنتظم ج 6 ص 256 ( 2 ) - كتاب الجماهر صفحات 55 و 89 و 150